Debaty sejmoweXVI Kadencja

Interpelacja w sprawie uregulowania statusu kościołów i związków wyznaniowych nierzymskokatolickich na podstawie art. 25 ust. 5 Konstytucji RP

   Szanowny Panie Ministrze! Mimo upływu ponad 5 lat od wejścia w życie Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. nie został zrealizowany przepis art. 25 ust. 5 tej konstytucji ustalający, że stosunki między Rzecząpospolitą Polską a innymi - poza Kościołem katolickim - kościołami oraz związkami wyznaniowymi określają ustawy uchwalone na podstawie umów zawartych przez Radę Ministrów z ich właściwymi przedstawicielami.    Przepis ten dotyczy zarówno określania stosunku do kościołów i związków wyznaniowych, które działają na podstawie przepisów rangi ustawowej wydanych w latach 20. i 30. XX w. lub wpisane są do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych, jak i zmiany 11 ustaw uchwalonych w latach 1991-1997. W obu tych zakresach istnieją sprawy do załatwienia.    W 2002 r. miały miejsce działania świadczące o aktualności problemu, które jednak nie posunęły naprzód jego rozwiązania:    1. Departament Wyznań MSWiA rozesłał do 11 kościołów i związku wyznaniowego, działających na podstawie wspomnianych ustaw z lat 1991-1997, projekty umów, o których mowa w art. 25 ust. 5 Konstytucji RP, w których proponował podział zmian w tych ustawach na dokonywane w drodze takich umów i na wymagające tylko niewiążącej opinii przedstawicieli kościołów i związku wyznaniowego. Propozycja ta została przez adresatów odrzucona jako sprzeczna z tym przepisem konstytucji.    2. Synod Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP uchwalił w dniu 27 października 2002 r. i podał do publicznej wiadomości, że wyraża zaniepokojenie z powodu braku inicjatywy władz państwowych w omawianej sprawie. Uchwałę tę poparła Polska Rada Ekumeniczna. Brzmienie uchwały sugeruje, że po uchwaleniu Konstytucji RP ustawy uchwalone w latach 1991-1997 utraciły moc prawną i powinny być zastąpione ustawami uchwalonymi na podstawie umów, o których mówi art. 25 ust. 5 konstytucji. Poglądu tego nie podzielam, jednak świadczy on o tym, że kilkuletni brak działań powoduje poważne zamieszanie w interpretacji tego przepisu, zaś nierzymskokatolickie kościoły i związki wyznaniowe, nie mogąc doczekać się realizacji przepisu konstytucyjnego, osłabiają swe zaufanie do zasad państwa prawa i to w sytuacji, gdy są one istotnym partnerem władz publicznych, by wspomnieć tylko o niwie charytatywno-opiekuńczej.    Panie Ministrze! Znam odpowiedź na interpelację pana posła Czesława Marca w sprawie uregulowania statusu jednego z kościołów. Jest ona bardzo podobna, wręcz identyczna, do odpowiedzi na interpelację posła Tadeusza J. Zielińskiego w podobnej do niniejszej materii - podpisanej w 2000 r. przez ówczesnego ministra spraw wewnętrznych i administracji Marka Biernackiego. To nasuwa przypuszczenia, że ministerstwo przy przygotowaniu odpowiedzi na interpelację posługuje się przygotowanymi uprzednio szablonami. A przecież zgoła nie o to chodzi.    Tenże minister Biernacki, odpowiadając również w 2000 r. na interpelację posła Jerzego Jaskierni w podobnej materii, uznał, że zagadnienie praktycznej realizacji dyspozycji art. 25 ust. 5 Konstytucji RP wymaga doprecyzowania w formie uregulowania ustawowego. Z niektórych półoficjalnych wypowiedzi pochodzących z Departamentu Wyznań MSWiA wynika, że nadal rozważa się tam przygotowanie takiej ustawy. Rozwiązanie takie sprzeczne byłoby z przepisem art. 8 ust. 2 Konstytucji RP przewidującym, że przepisy Konstytucji RP stosuje się bezpośrednio.    Mając powyższe na uwadze, pragnę zapytać pana ministra:    1. Kiedy w ramach departamentu wyznań zostanie wypracowana spójna koncepcja (nie w formie projektu ustawy ˝doprecyzowującej˝ wyraźną dyspozycję konstytucji) wzorcowej umowy z kościołami i innymi związkami wyznaniowymi, uwzględniająca jednakże specyfikę podmiotów wyznaniowych?    2. Kiedy zostanie ustalona kolejność rozmów z kościołami i innymi związkami wyznaniowymi nieposiadającymi aktualnych regulacji indywidualnymi ustawami, które wnoszą o zawarcie umów? Doświadczenia zarówno polskie z prac nad ustawami z lat 1991-1997, jak i doświadczenia zagraniczne państw, w których zawiera się umowy pomiędzy rządami a związkami wyznaniowymi, wskazują, że nie jest możliwe skuteczne prowadzenie równoczesnych rozmów z wszystkimi zainteresowanymi związkami wyznaniowymi.    3. Kiedy zostaną wznowione rozmowy z kościołami zrzeszonymi w Polskiej Radzie Ekumenicznej, Kościołem Adwentystów Dnia Siódmego, Kościołem Zielonoświątkowym i Związkiem Gmin Wyznaniowych Żydowskich na temat umów wprowadzających niezbędne zmiany do obowiązujących ustaw?    Z poważaniem    Poseł Małgorzata Winiarczyk-Kossakowska    Warszawa, dnia 2 kwietnia 2003 r.