Debaty sejmoweXVI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie możliwości nowelizacji art. 117 K.c.

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Pana posła Waldemara Borczyka w sprawie potrzeby nowelizacji art. 117 Kodeksu cywilnego, uprzejmie przedstawiam, co następuje.    Przepis art. 117 Kodeksu cywilnego, który zgodnie z wnioskiem zawartym w interpelacji, miałby być przedmiotem nowelizacji, dotyczy przedawnienia roszczeń majątkowych. Zatem przepisy powyższego artykułu nie mogą znaleźć zastosowania do obliczania terminów procesowych, a tych z kolei dotyczy uzasadnienie interpelacji. Wydaje się więc, że wskazanie w interpelacji na potrzebę nowelizacji art. 117 Kodeksu cywilnego nastąpiło omyłkowo.    Z uzasadnienia interpelacji wynika, że intencją jej autora jest zmiana przepisów art. 117 Kodeksu postępowania cywilnego, które regulują kwestie ustanowienia dla strony, zwolnionej od kosztów sądowych, pełnomocnika z urzędu (adwokata lub radcy prawnego). Zaznaczyć trzeba, że ustanowienie dla strony pełnomocnika z urzędu na podstawie wymienionego artykułu jest czynnością niezależną od terminów do zaskarżania orzeczeń, które każdorazowo określają przepisy ustawy.    Zauważyć należy, że wywód zawarty w interpelacji koncentruje się na sytuacji procesowej, w której strona występuje o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu w czasie biegu terminu do złożenia środka zaskarżenia. Istotnie w takim przypadku ustanowionemu pełnomocnikowi strony (lub jej samej) - od chwili rozstrzygnięcia tej kwestii wpadkowej przez sąd do upływu terminu do zaskarżenia orzeczenia - pozostaje praktycznie mniej czasu na sporządzenie środka odwoławczego niż osobie, która wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w terminie otwartym do zaskarżenia orzeczenia nie zgłosiła. Należy jednak zwrócić uwagę na to, że przepisy procesowe muszą zapewnić wszystkim równe prawa do zaskarżania orzeczeń. Przyjęcie niejednolitych terminów do zaskarżania orzeczeń dla osób, które chcą skorzystać z pomocy prawnej z urzędu, i tych, które mają pełnomocników z wyboru (lub działają bez pełnomocnika, byłoby złamaniem zasady równości stron w uprawnieniu do zaskarżania orzeczeń, która wynika z art. 78 Konstytucji RP. Nie bez znaczenia jest wybór momentu, w którym strona złoży wniosek o pomoc prawną z urzędu. Wielokrotnie na obowiązek staranności strony w tym zakresie zwracał uwagę Sąd Najwyższy w swych orzeczeniach, równocześnie wskazując, że niemożność wniesienia w terminie środka zaskarżenia z przyczyn niezawinionych przez stronę czy przez jej pełnomocnika może być podstawą do żądania przywrócenia terminu np. postanowienia z dnia 27.IX.2001 r. sygn. II KZ 51/01 - OSNP 2003/13/324, z dnia 14.I.2002 r. sygn. I PZ 99/01 - OSNP 2004/4/66, z dnia 18.X.2000 r. sygn. II KZ 113/00 - OSNP 2002/12/296).    Instytucja przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej może więc skutecznie służyć usuwaniu negatywnych konsekwencji takich sytuacji jak przedstawiona w interpelacji, bez konieczności nowelizowania przepisów proceduralnych.    W świetle powyższego, podjęcie prac legislacyjnych w zakresie zmiany przepisów art. 117 Kodeksu postępowania cywilnego nie wydaje się konieczne.    Jednocześnie uprzejmie informuję, że przedstawiona przez Pana posła propozycja zmiany przepisów art. 117 k.p.c. została przekazana Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego celem ewentualnego wykorzystania przy nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Jerzy M. Żuralski    Warszawa, dnia 25 sierpnia 2005 r.