Debaty sejmoweXVI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie kontroli gospodarki finansowej powiatowych służb, inspekcji i straży pożarnej

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację nr 6679 posła na Sejm RP pani Ewy Janik w sprawie kontroli gospodarki finansowej powiatowych służb, inspekcji i straży pożarnej, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów uprzejmie przedstawiam następujące wyjaśnienia.    Zagadnienia finansowania działalności powiatowych służb, inspekcji i straży, w tym także kwestie kontroli w tej materii, stanowiły - w związku z wątpliwościami dotyczącymi statusu tych służb - przedmiot rozbieżnych interpretacji. Wątpliwości te były m.in. przedmiotem wyjaśnień pomiędzy Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji i Ministerstwem Finansów, które jako najbardziej kompetentne w zakresie finansów publicznych przygotowywało szereg opinii, przede wszystkim na potrzeby zainteresowanych przedstawicieli samorządu terytorialnego.    Ponadto, z inicjatywy MSWiA, zostały podjęte konkretne działania legislacyjne, które objęły uregulowania prawne dotyczące zasad finansowania powiatowych służb, inspekcji i straży. Konkretne rozwiązania zostały uwzględnione w ustawie z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustaw: o samorządzie gminnym, o samorządzie powiatowym, o samorządzie województwa, o administracji rządowej w województwie oraz o zmianie niektórych innych ustaw (DzU nr 45, poz. 497). Art. 2 ustawy wprowadził do ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (DzU nr 91, poz. 578 z późn. zm.) nowy art. 33a ust. 3, zgodnie z którym jednostki organizacyjne stanowiące aparat pomocniczy kierowników powiatowych służb, inspekcji i straży są powiatowymi jednostkami budżetowymi w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (DzU nr 155, poz. 1014 z późn. zm.). Przyznanie wskazanym jednostkom statusu powiatowych jednostek budżetowych ma zasadnicze znaczenie na gruncie ukształtowania zasad finansowania tych jednostek, jak również powinno skutkować stosowaniem w tym przypadku odpowiednich przepisów odnoszących się do ich kontroli (vide art. 16 ust. 1 w zw. z art. 53 pkt 1 ustawy o samorządzie powiatowym).    Zgodnie z art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2001 (DzU nr 150, poz. 983 z późn. zm.) powiatowe służby, inspekcje i straże finansowane są w formie dotacji, która przekazywana jest za pośrednictwem powiatu.    W świetle przepisów obowiązujących w 2000 r. wojewodowie nie posiadali kompetencji do przeprowadzania kontroli gospodarki finansowej tych jednostek.    Zgodnie z brzmieniem art. 91 ust. 3 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych dysponenci części budżetowych, w tym przypadku wojewodowie, sprawują nadzór i kontrolę nad całością gospodarki finansowej podległych im jednostek organizacyjnych. W tym celu, nie rzadziej niż raz na kwartał, dokonują okresowych ocen m.in. prawidłowości wykorzystania dotacji udzielonych z budżetu państwa. Jest to jedyny przepis w tej ustawie dający delegację do przeprowadzenia kontroli.    Należy również zaznaczyć, że zgodnie z art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (DzU nr 91, poz. 577 z późn. zm.) wojewoda jest organem nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego, natomiast art. 15 wspomnianej ustawy nie reguluje kwestii przeprowadzania kontroli w powiatowych służbach, inspekcjach i strażach.    Jednocześnie, stosownie do art. 35 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, w uzasadnionych przypadkach przeprowadzenie kontroli w powiatowych służbach, inspekcjach i strażach może zlecić starosta, sprawując zwierzchnictwo w stosunku do tych jednostek.    W 2000 r. służby kontroli finansowej urzędów wojewódzkich dokonały w 5 województwach sprawdzenia prawidłowości wykorzystania dotacji celowych przyznanych na zadania realizowane przez powiatowe służby, inspekcje i straże. Ogółem przeprowadzono 105 kontroli, w tym w:    - woj. wielkopolskim - 92,    - woj. pomorskim - 7,    - woj. podkarpackim - 4,    - woj. zachodniopomorskim oraz w woj. warmińsko-mazurskim - po 1.    Kolejną kwestią jest problem uprawnień kontrolnych regionalnych izb obrachunkowych wobec powiatowych służb, inspekcji i straży.    Kierownicy powiatowych służb, inspekcji i straży, w myśl art. 33a ustawy o samorządzie powiatowym, wprowadzonego ustawą z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustaw (...), wykonują określone w ustawach zadania i kompetencje przy pomocy jednostek organizacyjnych (komend i inspektoratów) stanowiących ich aparat pomocniczy. Jednostki te są powiatowymi jednostkami budżetowymi w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych i stanowią element powiatowej administracji zespolonej (art. 33b ustawy o samorządzie powiatowym).    Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (DzU z 2001 r. nr 55, poz. 577), izby dokonują kontroli gospodarki finansowej i zamówień publicznych m.in. samorządowych jednostek organizacyjnych. Określenie statusu finansowo-prawnego powiatowych służb, inspekcji i straży jako powiatowych jednostek budżetowych rozwiązało problem uprawnień kontrolnych regionalnych izb obrachunkowych.    Wobec pojawiających się wątpliwości regionalne izby obrachunkowe przeprowadzały kontrole w powiatowych komendach i inspektoratach jedynie na wniosek właściwych organów powiatów. W 2000 r. przeprowadzonych zostało 5 kontroli w powiatowych inspektoratach sanitarno-epidemiologicznych, 3 w powiatowych komendach Państwowej Straży Pożarnej i 2 w powiatowych komendach Policji.    W uzupełnieniu informuję, iż określony zasób informacji i danych liczbowych dotyczących jednostek organizacyjnych powiatowych służb, inspekcji i straży został zawarty w Informacji Rady Ministrów o skutkach obowiązywania ustaw reformujących administrację publiczną (druk sejmowy nr 2061), którą podczas 105. posiedzenia Sejmu RP przedstawił podsekretarz stanu w MSWiA pan Józef Płoskonka.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Antoni Podolski    Warszawa, dnia 31 lipca 2001 r.