Debaty sejmoweXVI Kadencja

Interpelacja w sprawie opracowania nowych zasad finansowania jednostek samorządu terytorialnego

   Szanowny Panie Premierze! Do napisania interpelacji zobligowała mnie uchwała Rady Powiatu Dębickiego z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie wyrażenia protestu przeciw zasadom finansowania samorządu powiatowego.    Rok temu rekomendując reformę samorządową wiele tytułów prasowych pisało o decentralizacji władzy, która będzie bliżej obywatela. Dzisiaj natomiast mówi się, że nastąpiła decentralizacja zadań, które to spadły na barki samorządu powiatowego przy braku decentralizacji odpowiednich środków finansowych. Aby zobrazować te niekorzystne uwarunkowania, przedstawię jako przykład wielkość budżetu powiatu dębickiego na 2000 r. Dochody budżetu stanowią kwotę 50,93 mln zł, na które złożą się subwencja ogólna z budżetu państwa: oświatowa, drogowa i wyrównawcza w wysokości - 27,35 mln zł (54% całego budżetu), dotacja celowa z budżetu państwa w wysokości - 20,68 mln zł (40%) oraz dochody własne - 2,89 mln zł (tj. 6%). Według wyliczeń podanych przez starostę oświata pochłonie w br. 40% wydatków budżetu, bezpieczeństwo - 20%, opieka społeczna - 12%, administracja - 12%, utrzymanie dróg i transport - 5%, ochrona zdrowia - 4%, inspekcja weterynaryjna - 4%, budownictwo, kultura fizyczna i sport po 1%. Na podstawie analizy powyższego budżetu należy stwierdzić, że zasady finansowania samorządów powiatowych uniemożliwiają wykonywanie zadań przez powiaty. Są również sprzeczne z zasadami samorządności. Finansowanie bowiem powiatów przez subwencje i dotacje zagraża podstawowej wolności społeczności lokalnej do swobodnego prowadzenia własnej polityki w zakresie przyznanych jej uprawnień. Dla prawidłowego funkcjonowania i wykonywania ustawowych zadań powiatów konieczne jest więc zwiększenie dochodów własnych. Obecny system finansowania jednostek samorządu powiatowego jest więc sprzeczny z zasadami samorządności zawartymi zarówno w ustawie o samorządzie powiatowym, w Europejskiej Karcie Samorządu Terytorialnego, jak i w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.    W ten sposób w rok po reformie nowe jednostki samorządu terytorialnego (jako organy prowadzące bądź ˝właściciele˝ placówek publicznych) próbują jak najlepiej wdrożyć reformę systemów oraz przejmują odpowiedzialność za niedofinansowane zadania. Niestety warunki, w jakich muszą wykonywać te poważne zadania, zwłaszcza sposób ich finansowania limituje zakres i możliwość wywiązania się. Samorządom przekazano bez wystarczającego uzasadnienia duży zakres spraw lokalnych i regionalnych jako zadania zlecone. Narusza to zasady samorządności, które w możliwie najszybszym czasie należałoby zmienić. Jednocześnie odpowiedniej zmianie powinna ulec relacja dochodów własnych, subwencji i dotacji.    Wiadomo mi, że formułowano uwagi do niedofinansowania zadań przekazywanych samorządom powiatowym, lecz nie zostały uwzględnione przez resort finansów.    W związku z tym uprzejmie proszę o informację:    1. Czy w najbliższym czasie rząd przewiduje zmiany zasad finansowania jednostek samorządu terytorialnego?    2. Kiedy można spodziewać się zmiany relacji dochodów własnych, subwencji i dotacji w kierunku pełnej realizacji zasady samorządności jednostek samorządu terytorialnego?    Z poważaniem    Poseł Andrzej Brzeski    Dębica, 18 stycznia 2000 r.