Debaty sejmoweXVI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie stworzenia warunków do powszechnego dostępu i wykorzystania Internetu

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z upoważnieniem mnie przez prezesa Rady Ministrów do udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji posła na Sejm RP pana Radosława Gawlika, przesłanej przez sekretarza stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów pana Michała Wojtczaka, w sprawie stworzenia warunków do powszechnego dostępu i wykorzystania Internetu uprzejmie informuję.    1. Kiedy TP SA zostanie uznana za operatora dominującego i jakie kroki zamierza podjąć Urząd Regulacji Telekomunikacji, aby:    - obniżyć koszty dostępu do Internetu,    - obniżyć wysokość dopłaty za przyłączenie nowego abonenta do sieci, która w TP SA należy do najwyższych wśród krajów OECD (np. opłaty za stały dostęp do Internetu są w Szwecji i Niemczech ok. 5-krotnie niższe),    - spowodować większą odpowiedzialność wobec klientów utrzymujących TP SA i stojących wobec braku możliwości wyboru innego operatora.    W roku ubiegłym Komitet Badań Naukowych we współpracy z Ministerstwem Łączności opracował dokument: ˝Cele i kierunki rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce˝, który został zaakceptowany przez Radę Ministrów. Pierwszym z ww. celów jest ˝Zapewnienie powszechnego dostępu obywateli do usług telekomunikacyjnych˝, którego koordynatorem jest minister właściwy do spraw łączności.    Działania Urzędu Regulacji Telekomunikacji w tym zakresie można podzielić na zadania obejmujące rozwój całego sektora telekomunikacyjnego oraz zadania związane bezpośrednio z zapewnieniem dostępu do Internetu po przystępnej dla społeczeństwa cenie. Ramy prawne tych działań w zakresie rozwoju rynku telekomunikacyjnego określiła ustawa z dnia 21 lipca 2000 r. Prawo telekomunikacyjne (DzU nr 73, poz. 852), wprowadzając przede wszystkim daleko idącą liberalizację tego rynku. Koncesje zastąpione zostały zezwoleniami telekomunikacyjnymi, których uzyskanie jest konieczne jedynie w przypadku eksploatacji publicznych sieci telefonicznych lub sieci telewizyjnych. Zakładanie i eksploatacja sieci transmisji danych zostały wyłączone spod obowiązku uzyskiwania zezwolenia bez względu na rodzaj przesyłanych w nich sygnałów i danych.    Ceny usług telekomunikacyjnych zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 21 lipca 2000 r. Prawo telekomunikacyjne ustalane są przez operatora. Prezes URT aktualnie nie może skorzystać z uprawnienia przysługującego mu na podstawie art. 60 ust. 2 ustawy, tj. wnieść sprzeciwu wobec cen za usługi stosowanych przez TP SA. Uprawnienie to może być zrealizowane jedynie wobec operatorów, którzy uznani zostali za podmioty posiadające pozycję znaczącą lub dominującą na rynku usług powszechnych.    Obecnie zasadniczym zadaniem urzędu jest zapewnienie równoprawnej efektywnej konkurencji na rynku telekomunikacyjnym poprzez m.in.:    - wyznaczenie podmiotów o znaczącej i dominującej pozycji rynkowej,    Postępowania w sprawie ustalenia pozycji operatorów na krajowym rynku usług powszechnych prezes URT wszczął wspólnie z prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów niezwłocznie w dniu 11 kwietnia br. - wejścia w życie rozporządzenia ministra łączności z dnia 4 kwietnia 2001 r. w sprawie szczegółowych kryteriów ustalania udziału operatora w rynku usługi telekomunikacyjnej oraz sposobu określania tego udziału (DzU nr 31, poz. 358). W dniu 23 kwietnia br. prezes UOKiK wydał postanowienie o uznaniu TP SA za operatora o pozycji dominującej na krajowym rynku usług powszechnych. Na postanowienie prezesa UOKiK TP SA złożyła w dniu 5 czerwca zażalenie do Sądu Antymonopolowego.    - opiniowanie umów ramowych w zakresie interkonektu i dzierżawy łączy,    - monitorowanie cen świadczonych usług telekomunikacyjnych,    - swobodę wybierania dostawców usług.    Ponadto w celu zapewnienia odpowiedniej jakości usług świadczonych przez operatorów telekomunikacyjnych URT prowadzi ich monitoring, a także bezpośrednie działania kontrolne.    W ramach projektów ściśle związanych z rozwojem Internetu w Polsce URT planuje:    - stymulowanie rozwoju alternatywnych infrastruktur do obecnie wykorzystywanych kablowych sieci telekomunikacyjnych, tj. sieci telewizji kablowej, sieci GSM, a w przyszłości UMTS oraz wykorzystujących techniki radiowe systemów rozsiewczych,    - stymulowanie rozwoju nowych technologii oraz wspieranie działań sprzyjających rozwojowi usług świadczonych za pomocą Internetu.    Efektem przedstawionych powyżej działań URT powinno być pojawienie się na rynku wielu podmiotów oferujących klientom możliwość wyboru różnorodnych pakietów usług po przystępnych cenach, w tym także w zakresie dostępu do Internetu.    2. Czy rząd przewiduje zastosowanie nowych instrumentów zachęcających do inwestowania w rozwój telekomunikacji na obszarach wiejskich?    W listopadzie 2000 r. przedstawiony został przez Ministerstwo Łączności bardzo ważny dla polskiej telekomunikacji dokument: ˝Strategia rozwoju telekomunikacji na wsi na lata 2000-2004˝, w którym przeprowadzono analizę kierunków inwestowania w infrastrukturę telekomunikacyjną na obszarach wiejskich i wyodrębniono obszary o największym zagrożeniu zaprzestania inwestycji przez operatorów ze względu na zbyt niską stopę zwrotu z inwestycji. Obszary te wymagają wsparcia ze strony państwa w celu wyrównania poziomu rozwoju regionalnego, a brak dostępu do odpowiednich usług telekomunikacyjnych jest istotną przeszkodą w rozwoju regionów zapóźnionych. Istnienie infrastruktury dla zaawansowanych usług telekomunikacyjnych podnosi natomiast atrakcyjność regionów słabo rozwiniętych dla lokalizacji działalności gospodarczej.    W dokumencie wskazano również na konieczność budowy społeczeństwa informacyjnego na terenach wiejskich poprzez:    - Budowanie sieci stałego dostępu do Internetu dla szkół. Inwestowanie w proces edukacji jest szansą na niwelowanie strukturalnego bezrobocia na wsi i prowadzi do zrównoważonego rozwoju tych terenów. Równolegle do realizowanego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej programu wyposażania szkół w pracownie internetowe powinna być budowana sieć dostępowa w celu podłączenia pracowni internetowych stałymi łączami o wysokiej przepustowości.    - Utworzenie ośrodków multimedialnych w gminach. Najistotniejszym działaniem jest budowa gminnych ośrodków multimedialnych, tj. telecentrów w każdej gminie. Działalność telecentrów polega m.in. na udostępnieniu społeczności lokalnej korzystania ze sprzętu komputerowego i usług telekomunikacyjnych, prowadzeniu różnorodnych kursów edukacyjnych, w tym z zakresu aspektów integracji Polski z Unią Europejską, świadczeniu usług biurowych, prowadzeniu doradztwa oraz rachunkowości małych przedsiębiorstw lokalnych. Podstawowym założeniem przy budowie wiejskich telecentrów informatycznych jest udostępnianie, upublicznianie i promowanie nowoczesnych usług telekomunikacyjnych oraz informatycznych na tych terenach. Spośród wielorakich funkcji, jakie może pełnić telecentrum, najważniejsza jest możliwość wykorzystywania go jako skutecznego narzędzia w walce przeciwko postępującemu rozwarstwieniu społecznemu w rozwoju cywilizacyjnym mieszkańców obszarów zurbanizowanych i niezurbanizowanych. Wzrost dostępu do usług telekomunikacyjnych - zwłaszcza na wsi - ma duże znaczenie ekonomiczne i cywilizacyjne.    - Telefonizację gospodarstw domowych na wsi poprzez zapewnienie potencjalnym inwestorom preferencyjnych rozliczeń między operatorami telekomunikacyjnymi.    - Tworzenie systemu regulacji prawnych umożliwiających efektywne realizowanie przedsięwzięć telekomunikacyjnych poprzez zobligowanie operatorów do rozwoju sieci telekomunikacyjnej na obszarach wiejskich.    - Stworzenie elektronicznej giełdy towarów rolniczych.    - Wprowadzenie telepracy jako narzędzia umożliwiającego rozwój ekonomiczny obszarów wiejskich.    3. Czy jest przygotowywany plan edukacji informatycznej społeczeństwa, uwzględniający przygotowanie niezbędnych do tego kadr oraz stworzenie możliwości zdobywania nowych kwalifikacji?    W Ministerstwie Edukacji Narodowej przygotowywany jest od 1999 r. Narodowy program edukacji na rzecz społeczeństwa informacyjnego, który ma na celu dostosowanie systemu kreowania wiedzy oraz systemu edukacji do wymogów powstającej cywilizacji informacyjnej oraz wykształcenie człowieka zdolnego do funkcjonowania w tej cywilizacji, posiadającego umiejętności kreowania informacji i wiedzy oraz dysponującego zdolnością do ich wykorzystania, przygotowanego do posługiwania się nowoczesnymi technikami informacyjnymi i multimedialnymi zarówno w procesie zdobywania wykształcenia, jak i w życiu społecznym i gospodarczym.    W podstawie programowej kształcenia ogólnego na wszystkich etapach kształcenia pojawiły się odpowiednie zapisy obligujące nauczycieli do właściwych działań. Na przykład w podstawie programowej dla gimnazjum (weszła w życie w 1998 r.) jako cel edukacyjny występuje: ˝Przygotowanie do aktywnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie informacyjnym˝. Odpowiednio do celu sformułowane są w bardziej szczegółowy sposób zadania szkoły, treści nauczania i osiągnięcia uczniów. Ministerstwo Edukacji Narodowej od pierwszych dostaw sprzętu komputerowego do szkół zwracało uwagę na zachowanie równowagi pomiędzy trzema elementami: sprzętem, oprogramowaniem i przygotowaniem informatycznym nauczycieli. Zawsze szkolenie nauczycieli traktowane jest jako nieodłączny element wprowadzania technologii informatycznych i komunikacyjnych do szkół. Za przygotowanie zawodowe w dziedzinie informatyki odpowiedzialne są szkoły wyższe, które posiadają w tym zakresie pełną autonomię i wywiązują się z tych zadań.    Ministerstwo Edukacji Narodowej jest włączone ponadto w przygotowanie dokumentu ˝Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce na lata 2001-2006 - ePolska˝, w którym m.in. przedstawione zostaną zadania edukacyjne wspomagające budowę społeczeństwa informacyjnego w Polsce.    4. Czy rząd wzorem UE przewiduje wprowadzenie obowiązku udostępnienia niezależnym dostawcom Internetu końcowych central i sieci operatora dominującego?    Problematyka pełnego uwolnienia dostępu do lokalnej pętli abonenckiej (local loop unbundling - LLU), a w tym do końcowych centrali i sieci operatora dominującego dla podmiotów świadczących usługi telekomunikacyjne jest uregulowana w prawie europejskim rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/2887/WE z dnia 18 grudnia 2000 r. w sprawie pełnego uwolnienia dostępu do lokalnej pętli abonenckiej (on unbundled access to the local loop).    Powyższe rozporządzenie stanowi część nowych uregulowań Unii Europejskiej dotyczących nowych ram prawnych dla sieci i usług komunikacji elektronicznej. Ze zbioru nowych uregulowań jest to jedyny akt prawny w formie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (tj. bezwzględnie nakładający obowiązek na wszystkie państwa członkowskie bez potrzeby transpozycji jego postanowień do prawa krajowego). Rada Europejska postanowiła o takiej hierarchii powyższego aktu prawnego dlatego, aby w sposób zdecydowany doprowadzić do wprowadzenia większej konkurencji w pełnym dostępie do lokalnej sieci, a także w celu znaczącego obniżenia kosztów dostępu do Internetu, tym samym nie pozostawiając państwom członkowskim dowolności w tym zakresie.    Rozporządzenie z dniem 1 stycznia 2001 r. nakłada na operatorów posiadających znaczącą pozycję rynkową obowiązek umożliwienia podmiotom świadczącym usługi telekomunikacyjne pełnego dostępu do lokalnej pętli abonenckiej na podstawie przejrzystych, rozsądnych i niedyskryminacyjnych warunków oraz na podstawie stawek zorientowanych kosztowo.    Rozporządzenie to spowoduje w krajach Unii Europejskiej, że operatorzy konkurencyjni wobec podmiotu posiadającego znaczącą pozycję rynkową będą mieli pełny dostęp do lokalnej pętli abonenckiej. Beneficjentami takiego rozwiązania, dzięki dostępowi do lokalnej pętli abonenckiej eksploatowanej przez operatorów konkurencyjnych, będą dostawcy usług internetowych (ISP), którzy będą naturalnymi partnerami biznesowymi dla tych operatorów. Przewiduje się, że efektem LLU będzie masowe instalowanie urządzeń umożliwiających szerokopasmowy dostęp do Internetu. Zjawisko to już jest obecne w Niemczech. W konsekwencji spowoduje to spadek kosztów dostępu do Internetu i wzrost konkurencji. Ponadto w krajach Unii Europejskiej, np. w Wielkiej Brytanii, zachodzi zjawisko przejmowania dostawców usług internetowych przez operatorów telekomunikacyjnych w celu prowadzenia bardziej zintegrowanych usług.    Obecnie w teorii nic nie stoi na przeszkodzie, aby na podstawie ustawy Prawo telekomunikacyjne, a w szczególności art. 96, niezależni dostawcy Internetu mogli w powyższy sposób, tj. poprzez sieć operatora konkurencyjnego wykorzystującego uwolniony dostęp do pętli lokalnej TP SA w zakresie transmisji danych, posiadać dostęp do tzw. ostatniej mili. W praktyce dzieje się to na razie na bardzo niewielką skalę. Ponadto sami dostawcy usług internetowych mogą stać się konkurencyjnym operatorem świadczącym usługi telekomunikacyjne i skorzystać z częściowo uwolnionego dostępu do pętli lokalnej, jeśli to będzie mieściło się w ich planach biznesowych.    Art. 96 ustawy Prawo telekomunikacyjne przewiduje bowiem, w ograniczonym co prawda zakresie, dostęp do lokalnej pętli abonenckiej i stanowi, iż operator publiczny jest obowiązany umożliwić operatorom eksploatującym sieci publiczne współkorzystanie z posiadanych budynków, linii, kanalizacji, słupów, wieży i masztów, a w szczególności zakładanie, eksploatację i konserwację urządzeń telekomunikacyjnych, pod warunkiem, że wykonanie tych czynności bez współkorzystania z infrastruktury jest niemożliwe lub wiąże się z niewspółmiernie wysokimi nakładami.    Powyższe uregulowania nie są jednak w pełni zgodne ze wspomnianym aktem unijnym. Ustawa w art. 96 ust. 2 wyłącza możliwość współkorzystania z linii łączącej z abonentem w celu świadczenia usługi telefonicznej, podczas gdy rozporządzenie przewiduje pełny dostęp do pętli abonenckiej, zarówno jeśli chodzi o telefonię głosową, jak i o transmisję danych. Ponadto ustawa przewiduje, że opłaty z tytułu współkorzystania z infrastruktury powinny być ustalane na podstawie przejrzystych i obiektywnych kryteriów, zapewniających równe traktowanie użytkowników. Nieprzewidziana jest tutaj jednak reguła zorientowania kosztowego opłat, wyraźnie podkreślona w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady UE.    W dniu 19 kwietnia br. w Brukseli odbyło się spotkanie konsultacyjne z udziałem przedstawicieli Ministerstwa Łączności i Urzędu Regulacji Telekomunikacji poświęcone ocenie zgodności polskiego Prawa telekomunikacyjnego z unijnym, a następnie w dniu 23 kwietnia 2001 r. miało miejsce również w Brukseli spotkanie Podkomitetu ds. Innowacyjności (w ramach Układu Europejskiego), podczas którego problematyka telekomunikacji i technologii informacyjnych była omówiona bardzo szczegółowo. Stwierdzono wówczas częściową niezgodność Prawa telekomunikacyjnego z prawem UE także w kwestii dostępu do lokalnej pętli abonenckiej oraz konieczność nowelizacji ustawy.    Mając to na uwadze, strona polska w trakcie posiedzenia Komitetu Stowarzyszenia UE - Polska, które odbyło się 21 maja br. w Warszawie, przekazała stronie unijnej zapewnienie, że podejmie prace legislacyjne m.in. w zakresie dostosowania do wymogów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. w sprawie pełnego uwolnienia dostępu do lokalnej pętli abonenckiej.    Z wyrazami szacunku    Prezes URT    Marek Zdrojewski    Warszawa, dnia 4 czerwca 2001 r.