Debaty sejmoweXVI Kadencja

Interpelacja w sprawie barier występujących we współpracy przedsiębiorców i ośrodków naukowych

   Wzrost gospodarczy we współczesnym świecie to w dużej mierze zasługa wprowadzanych innowacji. Silna gospodarka to gospodarka innowacyjna.    Wprowadzanie na rynek nowych produktów, usług i technologii to efekt współpracy świata nauki i biznesu. Niestety, jedynie 9% przedsiębiorstw w Polsce inwestuje w działalność badawczo-rozwojową. Co roku zgłaszanych jest tylko 2,7 patentów na milion mieszkańców. Średnia w Unii Europejskiej wynosi aż 133,6 patentów. Podczas gdy nasi zachodni partnerzy intensywnie inwestują w badania i rozwój, my przyciągamy inwestorów najczęściej niskimi kosztami pracy. To, że jest to na dłuższą metę strategia nieopłacalna, która przynieść może tylko i wyłącznie fatalne następstwa, nie trzeba nikogo przekonywać.    Analizując ogół środowiska przedsiębiorców, aż 20% przyznało, że nie wie w ogóle o możliwościach współpracy ze środowiskiem naukowym. Biorąc pod uwagę znaczenie takiej współpracy dla rozwoju gospodarczego Polski, wynik należy uznać za niekorzystny.    Trudno spekulować na temat możliwych przyczyn tego zjawiska, choć bez wątpienia nie bez znaczenia jest krótka tradycja przedsiębiorczości opartej na innowacyjności, brak ukierunkowania polskich przedsiębiorstw na rozwój rynkowej konkurencyjności oraz kłopoty z komunikacją między środowiskiem biznesu i nauki. Taki wynik prowadzi też do wniosku, że konieczne jest podjęcie szeroko zakrojonych działań edukacyjnych, uświadamiających. Jeśli co piąte polskie przedsiębiorstwo w ogóle nie wie o możliwości współpracy z naukowcami, dotarcie do nich z informacjami na ten temat staje się kluczowym zagadnieniem z punktu widzenia stymulacji rozwoju gospodarki opartej na innowacyjności.    Prawie 40% firm nie wie, jak dotrzeć do ośrodków naukowych zainteresowanych komercjalizacją badań naukowych, które byłyby zainteresowane współpracą z biznesem. Wiedza o możliwych drogach dotarcia do ośrodków naukowych to przecież często konieczny warunek podjęcia ewentualnej współpracy.    Mając na względzie podnoszenie konkurencyjności Polskiej gospodarki, optymalnym kierunkiem działań mających popularyzować inwestycje w badania i wdrożenia innowacyjnych rozwiązań jest więc uświadamianie przedsiębiorcom płynących z tego korzyści. Drogą edukacji na ten temat mogłoby być na przykład pokazywanie przykładów współpracy zwieńczonych sukcesami. Inną istotną barierą, która powstrzymuje środowiska biznesowe od inwestycji w badania, wydaje się ich nieświadomość możliwości ośrodków badawczych w odniesieniu do branży, w której działają, i nieznajomość zasad takiej współpracy.    Zmiana takiego stanu rzeczy to duże wyzwanie - zwłaszcza że wymaga zmiany nie tylko wiedzy, ale także sposobu myślenia o przedsiębiorczości i konkurowaniu na nowoczesnym rynku. Nie bez znaczenie są też wysokie koszty badań naukowych, które - w realiach polskiej przedsiębiorczości - są niebagatelną barierą w podejmowaniu współpracy.    Celem działań podejmowanych m.in. przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego powinno być promowanie współpracy środowisk biznesu i nauki.    Wśród firm, które do tej pory nie zdecydowały się na współpracę z ośrodkami naukowymi, najczęściej (37% wskazań) pojawia się zarzut braku uregulowań prawnych (np. podatkowych), które promowałyby taką współpracę. Przedsiębiorcy wprost wskazują, że konieczne jest stworzenie aktów prawnych, które sprzyjałyby inwestycjom w badania, bodźców zachęty.    Współpraca z naukowcami nie jest prowadzona często przez niewiedzę na temat potencjalnych korzyści. Większość naukowców jest zdania, że w ciągu ostatnich dwóch lat opracowali rozwiązanie, które można byłoby skomercjalizować. Pozytywnie oceniają skutki swojej pracy, wierząc, że może być ona przydatna przedsiębiorcom.    Z punktu widzenia naukowców jedną z najważniejszych przeszkód we współpracy świata nauki z przedsiębiorcami jest brak inicjatywy i zainteresowania ze strony biznesu. Wyniki są dość jednoznaczne. Przedstawiciele środowiska nauki wydają się widzieć winę przede wszystkim po stronie biznesu, który ich zdaniem nie chce finansować badań. Istotną pozycję na liście potencjalnych przeszkód według naukowców zajmuje też brak zachęt ze strony władz państwowych oraz - co może wskazywać sposób na udrożnienie komunikacji obu grup - brak kompetentnych pośredników we współpracy. Zdaniem pracowników naukowych niski jest też poziom świadomości korzyści przedsiębiorców z płynących ze współpracy. Uzasadnia to dodatkowo wnioski dotyczące konieczności podejmowania działań edukacyjnych.    W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:    1. Czy Rząd podejmuje działania mające na celu wspieranie (promowanie) współpracy przedsiębiorców i środowisk naukowych? Jeśli tak, to jakie?    2. Co Rząd zamierza zrobić, ażeby zmienić statystykę wskazującą, że tylko co piąte polskie przedsiębiorstwo wie o możliwościach współpracy z naukowcami?    3. Czy Rząd pracuje nad ustawą, która sprzyjała będzie inwestycjom w badania oraz tworzeniu bodźców i zachęt?    Z poważaniem    Poseł Tomasz Piotr Nowak    Konin, dnia 11 marca 2007 r.